Academie Filosofie-Religie-Spiritualiteit

F i l o s o f i e is de liefde voor en het streven naar wijsheid. In bepaalde fasen heeft iedereen behoefte aan levenswijsheid. Niemand wil als een dwaas door het leven gaan en worden gehinderd door onjuiste opvattingen over cruciale onderwerpen, of worden misleid door valse waarden die tot niets anders dan doffe ellende kunnen leiden. Om die reden hebben filosofen er altijd op aangedrongen dat we onze overtuigingen tegen het licht houden. Zijn onze overtuigingen gerechtvaardigd? Zijn ze waar? Zijn ze geschikt om ons tot richtsnoer te dienen? Gaan onze huidoge opvattingen vergezeld van echte kennis over de wereld waarin we leven en over onszelf, of zijn  we allen aangewezen op niets beters dan louter meningen? Dat zijn de vragen die we allemaal moeten stellen en beantwoorden.

Veel mensen lijken het zelfonderzoek te vrezen, alsof een beschouwing en beoordeling van de eigen fundamentele overtuigingen en waarden op de een of andere wijze bedreigend zou zijn. Een filosofische analyse van onze fundamentele veronderstellingen en overtuigingen is echter niet noodzakelijk ondermijnend, maar kan juist een zuiverend effect hebben. Het uiteindelijke doel van een filosofisch onderzoek is geen kritiek in de negatieve betekenis van het woord, noch een of andere vorm van verwerping of zelfverloochening. Het werkelijke doel is het verwerven van inzicht. Niettemin leidt een verbreding van inzicht dikwijls tot herzieningen en herwaarderingen, tot een afstand nemen van het nutteloze en onbeduidende. Andere vermogens krijgen zo juist de ruimte om tot ontplooiing te komen, waardoor ons leven een ingrijpende en boeiende metamorfose ondergaat.

R e l i g i e beïnvloedt je leven, de religie van je buren en je naasten, de verschillende religies binnen jouw cultuur, de religies in andere culturen die reageren op jouw cultuur: ze spelen allemaal een belangrijke rol in hoe mensen tegen de wereld en hun plaats daarin aankijken en hoe ze collectief en individueel met andere mensen omgaan. Religie verschilt van andere benaderingen van het leven, zoals filosofie en spiritualiteit, die op het eerste gezicht veel op religie lijken. Wanneer je begrijpt wat religie is, begrijp je beter wat is om een mens te zijn.

Alle geloven zijn gebouwd op een fundament van geloofsovertuigingen. Hoewel de geloofsovertuigingen van de verschillende religies uiteenlopen (en vaak verschillen tussen de verschillende groeperingen binnen een religie), hebben alle religies in de kern een overheersend principe of concept dat de gelovigen verenigt. Verder beïnvloedt elke religie de cultuur van de omringende maatschappij. Als je over deze verschillen heenstapt, ontdek je dat in alle religies veel van dezelfde onderwerpen worden aangesneden: de mysteries van het leven, de plichten van de gelovigen, de aard van het goddelijke, de aanwezigheid van het goddelijke, onze relatie met het goddelijke, onze rol en verantwoordelijkheid binnen de maatschappij en onze relaties met andere mensen. In essentie geven deze onderwerpen weer hoe in die religie tegen de wereld wordt aangekeken en wat onze plaats in de wereld moet zijn. Deze geloofsovertuigingen vormen de grondslagen van het geloof.

S p i r i t u a l i t e i t gaat om een manier van in het leven staan, maar je kunt er ook de traditie mee bedoelen waarin een levensstijl wordt gecultiveerd. Spiritualiteit is in het moderne leven meer in zwang dan de verwante begrippen geloof of religie. Tegelijk roept spiritualiteit nogal eens weerstand op en wordt het voor vaag en zweverig versleten. Spiritualiteit is een begrip dat , afhankelijk van de context, verschillende dicht bij elkaar liggende betekenissen kan krijgen. Het kan duiden op een 'levenshouding', een manier van in het leven staan, als op een leer of traditie, of op bepaalde religieuze praktijken (een christelijke, een boeddhistische, of holistische spiritualiteit).

Spiritualiteit is op te vatten als de geestesgesteldheid van waaruit je leeft. Het is een wijze van in het leven staan, een grondhouding die alles kleurt wat er van iemand uitgaat en wat hij of zij opneemt...Een dergelijke grondhouding oriënteert het hele bestaan. Je kunt zeggen: spiritualiteit is de 'vorm' van je leven in onderscheid met de 'inhoud'. Iedereen leeft altijd vanuit een bepaalde spiritualiteit, al zal niet iedereen daarbij stilstaan. 'Spiritualiteit voert ons over de grenzen van de godsdienstige rituelen heen naar het doel van de religie; n.l. het bewustzijn van het heilige in het alledaagse. het is niet het minder waard achten van de materie ten opzichte van de geest en het minder waard achten van het lichamelijke ten opzichte van de geest' (citaat Joan Chittister).

 

Vanuit bovenstaande uitgangspunten biedt de Academie Filosofie-Religie-Spiritualiteit periodiek teksten ter overdenking aan, alsmede een aantal zelftestvragen.

Binnenkort volgen nog een aantal andere programma-onderdelen.

 

 

 

 

Teksten ter overdenking + zelftestvragen

oktober/december 2018 - editie

Filosofie

Wijsheid regeert

Filosofie is een van de edelste activiteiten waarmee we ons bezig kunnen houden, want zij bevordert de wijsheid. En wijsheid gaat met twee voordelen gepaard: diepgang en toepasbaarheid....

Religie

Een blik onder het oppervlak van de wereld

Sommige mensen geloven dat een mens wordt geboren, leeft en sterft. Met andere woorden, sommige mensen denken dat je bestaan begint op het moment van conceptie en ophoudt wanneer je lichaam ter aarde wordt besteld....

Spiritualiteit

Op de spirituele oefenweg

Alles is voortdurend in beweging. Niets is bestendig, niets is duurzaam. Dat weten we en toch lopen we meestal met oogkleppen op door het leven en geloven dat het eigenlijke nog moet komen....